Seddülbahir Kalesi, EMYA 2026'da Avrupa'nın En İyi Müzesi Ödülü İçin Yarışacak

Bir Asır Sonra Yeniden Doğuş

Çanakkale Savaşları'nın yaşandığı Tarihi Gelibolu Yarımadası'nda, bir asır sonra restorasyon çalışmalarıyla ayağa kaldırılan Seddülbahir Kalesi, Avrupa'nın en prestijli müzecilik programlarından biri olan European Museum of the Year Award (EMYA) 2026'ya aday gösterildi. İtilaf devletlerinin Çanakkale Boğazı'nı geçmek için 3 Kasım 1914'te ilk bombaladığı ve ilk şehitlerin verildiği bu tarihi mekan, şimdi uluslararası bir ödül için yarışıyor.

Gazi Kalenin Tarihi Derinliği

IV. Mehmet'in annesi Hatice Turhan Sultan tarafından 17. yüzyılda yaptırılan Seddülbahir Kalesi, Osmanlı tarihinde banisi kadın olan ilk askeri yapı olma özelliğini taşıyor. 'Çanakkale Geçilmez' destanının yazıldığı savaşlarda boğazın güvenliğinde kritik bir rol oynayan kale, isabet eden top atışlarıyla adeta 'gazi' oldu. 109 yıl önce 'yedi düvel'e karşı Mehmetçik ile birlikte direnen bu yapı, savaşın en şiddetli anlarına tanıklık etti.

Restorasyon ve Açık Hava Müzesine Dönüşüm

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı'nca 2015 yılında başlatılan restorasyon ve çevre düzenleme çalışmaları tamamlandı. Harap haldeki kale, 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi'nin 108'inci yıldönümünde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ziyarete açıldı. Çalışmalar sırasında ortaya çıkan Osmanlı asker künyeleri, Fransız cep saati, mavzer süngüleri, üniforma düğmeleri ve mermiler gibi buluntular, savaşın izlerini ziyaretçilere aktarıyor.

EMYA 2026 İçin Büyük İddia

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, kalenin aday gösterilmesini değerlendirirken büyük bir heyecan ve iddia içinde olduklarını belirtti. Kaşdemir, "Haziran ayında İspanya'da yapılacak yarışmanın sonucunda Seddülbahir Kalesi'nin Avrupa'da yılın en iyi müzesi ödülünü alacağını düşünüyoruz" dedi. Tarihi mekanları özgünlüğünü koruyarak modern bir bakışla ziyarete açtıklarını ve müze konseptinde işlev verdiklerini vurguladı.

Kadın Dokunuşuyla Bir Savunma Yapısı

Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, kalenin bir savunma yapısı olarak bir kadın sultan tarafından yaptırılmış olmasının Türk tarihi için çok önemli bir nokta olduğunu kaydetti. Kaşdemir, "Seddülbahir Kalesi'nin aynı zamanda bir kadın tarafından yaptırılmış olması da kalenin özelliğini arttırmaktadır" ifadelerini kullandı. Kale, yüzyıllar boyunca Çanakkale Boğazı'na muhafızlık etmiş, Mehmetçiğin ayak izlerini ve tarihi hatıraları duvarlarında barındıran bir mekan olma özelliğini taşıyor.

Coğrafi ve Mimari Özellikler

Çanakkale'nin Eceabat ilçesine bağlı Seddülbahir Köyü'nde, Gelibolu Yarımadası'nın en güney ucunda bulunan kale, 'denizin seddi' anlamına gelen ismiyle yaklaşık 22 bin metrekarelik bir alana konumlanıyor. Topografik durumu nedeniyle asimetrik düzensiz bir plana sahip olan kalenin beş burcu bulunuyor. Bu burçlar birbirlerine sur duvarlarıyla bağlanıyor ve güneydoğudan kuzeybatıya üç kademeli sur ile hisar peçe oluşturuyor.