Özbay: "Asıl beka sorunu depreme hazırlıksız yakalanmak"

Brussels Capital University (BCU) Sağlık ve Sosyal Bilimler Bölüm Başkanı olarak görev yapan Özbay, 1999 Gölcük Depremi’nde 17 milyar dolarlık zarar oluştuğunu ve 30 binden fazla işletmenin faaliyetinin durduğunu hatırlatarak, olası bir İstanbul depreminin çok daha büyük sonuçlar doğuracağını söyledi.

Türkiye’nin deprem riski, bireysel hazırlıklar ve afete dirençli kentler üzerine değerlendirmelerde bulunan Özbay, nüfusun yaklaşık yüzde 92’sinin aktif fay hatları üzerinde yaşadığını belirtti. Ülkenin jeolojik yapısında kritik rol oynayan Kuzey Anadolu Fay Hattı (1100 km) ve Doğu Anadolu Fay Hattı (450 km) hakkında bilgi veren Özbay, depremin doğal bir döngü olduğuna dikkat çekti. “Deprem, güneşin doğması ya da yağmurun yağması gibi bir doğa gerçeğidir; bu gerçekle yaşamayı öğrenmek zorundayız” dedi.

ADAFED’in yaptığı anketler ise toplumun büyük ölçüde hazırlıksız olduğunu ortaya koyuyor. Buna göre halkın yüzde 75’i afetle ilgili hiçbir hazırlık yapmamış, yüzde 55’inin deprem çantası bulunmuyor, yüzde 80’i ise aile afet planı oluşturmamış durumda. Özbay, ilk 72 saatin kritik olduğuna dikkat çekerek, “Bireylerin kendi başlarına hayatta kalma ve aile üyelerine ulaşma planlarının olması gerekiyor” uyarısında bulundu.

Deprem anında güvenli ve riskli alanlara da değinen Özbay, merdivenler, kat holleri ve balkonların en tehlikeli yerler olduğunu, kapı kirişlerinin ise sanıldığı gibi koruyucu olmadığını ifade etti. Hayatta kalmak için sert ve dayanıklı mobilyaların yanında “yaşam üçgeni” oluşturulması gerektiğini belirtti.

Afete dirençli kentler için önerilerini paylaşan Özbay, 1999 öncesi binaların hızlı taramadan geçirilmesi, güçlendirilmesi ya da kentsel dönüşüme alınmasının hayati önem taşıdığını söyledi. Profesyonel ekipler gelene kadar kurtarma çalışmalarının yüzde 70-80’inin mahalle sakinleri tarafından yapıldığını vurgulayan Özbay, bu nedenle “Mahalle Afet Timleri”nin kurulması gerektiğini dile getirdi. İstanbul senaryosuna göre yaklaşık 300 bin arama kurtarma personeline ihtiyaç duyulacağı, buna karşın Türkiye genelinde yalnızca 45 bin profesyonel bulunduğu ifade edildi.

Özbay, afet hazırlığının sadece teknik bir konu olmadığını, aynı zamanda ahlaki ve vicdani bir sorumluluk olduğunu hatırlatarak, deprem sonrası yaşanacak can kayıplarının geri döndürülemez bir fatura olduğunu belirtti.

Gazeteci-yazar İsmet Tanlı’nın “Güney Gündemi TV” kanalında yayınlanan “Kuş Bakışı” programına konuk olan Özbay, toplumda farkındalığın artırılması, siyaset üstü bir yaklaşımla kentlerin dirençli hale getirilmesi ve her bireyin kendi aile afet planını oluşturması gerektiğine dikkat çekti.