Anaakım filmler izleyiciyle sinema salonu, internet, televizyon, otobüs, telefon ya da uçak gibi mecralarda buluşturulmakta. Ticari sinemanın hedeflediği esas izleyiciyi kitlesini temsil eden kesim günlük hayatını böyle ortamlarda geçiriyor. Film festivalleri ise anaakım sinema filmleri dışında bir arayışı bulunan, estetik beğeni düzeyi gelişmiş kültürlü kişilerin talep ettiği sanat filmlerinin gösterildiği organizasyonlar. Bu festivaller ulusal, uluslararası, yerel nitelikte. Berlin, Cannes, Venedik, Antalya, Ankara, İstanbul festivalleri tüm dünyada saygınlığa ulaşmış nitelikli filmlerin izlendiği yerler.
Çağdaş insanın film izleme yöntemine gelince...
İnternete yüklenmiş ya da DVD gibi bir materyal üzerine kaydedilmiş filmleri izleme olanağı film izlemeyi esnek hale getirmiş, adeta roman okuma yöntemine dönüştürmüştür. Filmi izleyen kişi, roman okuyucusu gibi, kendine kahve yapmak üzere filmi durdurmakta, uykusu gelince izlemeye bir süre ara vermekte, aklına bir şey takılınca filmi geriye almakta, filmin devamı izlenmeye değer mi düşüncesine kapılmışsa, filmi ileri sarmaktadır. Böylece, roman okuyucusu gibi, neredeyse tek başına film izlemektedir. Oysa sinemaya gitmek, bilet alıp salona girmek, beyaz perdenin karşısında yerini almak ve topluca film izlemek, 1910’lu yıllardan beri kendi içinde özel bir durum oluşturur! Film festivalleri de, insanların birlikte film izleme arzusunun tatmin edildiği ortamlardı. İnternet üzerinden kolayca ulaşabileceği bir filmi insanlar, topluca bir ayine katılma arzusu duyduğu için festivalde izler. Bir başka açıdan ilk gösterimi festivalde yapılan filmi internete düşmeden ve DVD ortamında satışa sunulmadan izlemek isteyen de festivali tercih etmekte. Bu nedenle filmlere kolayca ulaşan izleyici için bile film festivalleri cazibesini korumakta.
Türkiye’deki önemli festivallerden öne çıkan bazıları şunlardır: Uluslararası Antalya Film Festivali, Uluslararası İstanbul Film Festivali, Gezici Festival, Uçan Süpürge Uluslararası kadın Filmleri Festivali, !f İstanbul Uluslararası Bağımsız Filmler Festivali, Ankara Uluslararası Film Festivali, Malatya Uluslararası Film Festivali...
İyi bir film festivalinin artık kalıcılığını kanıtlamış önemli film örneklerini izleyiciyle buluşturması beklenir. Birçok sinema tutkunu ya da gelecekte yönetmen olmayı tasarlayan gençler büyük ustaların filmlerini büyük sinema perdesinde başka insanlarla topluca ve bir törem havasında ancak festivallerde izleyebilir. Anaakım sinema filmlerini görmek isteyen, festivalleri zaten beklemez.
Kim bilir kimler üniversite yıllarında ya da gençliğinde; Andrey Tarkovski’nin Ayna, Andrey Rublev, Nostalji, Kurban, Solaris; Akira Kurosawa’nın Raşomon, Yedi Samuray, Düşler, Ran; Jean-Luc Godard’ın Serseri Âşıklar, Çinli Kız, Haftasonu; Alain Resnais’nin Hiroşima Sevgilim, Geçen Yıl Marienbad’da, Simoking No Simoking gibi filmleri Ankara Film Festivalinde tanımıştır? Kim bilir hangi üniversiteli genç kız, Milcho Manchevski’nin Before The Rain adlı filmini Kavaklıdere Sinemasında izledikten sonra Kızılay’a yağmurda yürürken gözyaşlarını tutamadı?
Ankara Film Festivali’nde Beyaz Geceler vardı. Hatır, Dostoyevski’nin romanı değil sözünü ettiğim, adını oradan alan “tek bilete sabaha kadar iki üç film izleme” ritüeli. Ritüel diyorum, zira Beyaz Geceler gerçek bir Ankara Film Festivali ritüelidir...
Bir festival döneminde almıştık Onat Kutlar’ın ölüm haberini. Ne kötü gün, Tanrı’m! Ben de bir yazı yazmıştım onunla ilgili 25. Kare Sinema Dergisi’ne. Kendi filmim Esrime’yi birçok genç insanla büyük perdeden izlemek üzere heyecanla salona girerken, ülkemizin en önemli kısa film yönetmeni Yücel Ünlü vermişti Krzysztof Kieslowski’nin ölüm haberini. Mart ayıydı. Sinemanın icadının yüzüncü yılı falan! Genç bir yönetmen sinema tarihinin ilk gösterilen filmi Lumiére Kardeşler’in Bir Trenin La Ciotat Garına Varışı (1895) filmine bir gönderme yapmak için Bir Trenin Gardan Ayrılışı (1995) adlı filmle sinemanın yüz birinci yılını selamlamıştı.
